G-Code nedir? Makineler Nasıl Çalışır?

G-code nedir sorusu kendi cevap veriyor aslında. Anlalıldığı gibi bu bir kod parçacığıdır, bir dosya. G-code sözdizimi ile ilgili bu makalede, 3D yazıcılarda’da kullanılabilir bu makine komut sırasını CNC tezgahını örnek alıp anlatılmaya çalışılacak.

Programlama, otomasyon ve yeni teknolojinin görevlerinin yerine geçiyor gibi görünse de, her türlü CNC işleme için temel bir beceridir. Her başarılı makinist hala programlarının ve araçlarının nasıl çalıştığını anlamalıdır. İsterseniz CNC programlama için bir program ve onun en yaygın dili, G kodu (G-code) yıllardır sıfırdan kod yazıyor olun, CNC kodları bir yabancı dil gibi hissedebilirsiniz. daha da kötüsü, her makine o dilin farklı bir “lehçeyi konuşuyor”. Ne dediklerini anlıyor musun? Bu yazıda size kaliteli ürünler üretmek, programları etkili bir şekilde anlamak ve yazmak için bilmeniz gereken g-code temelleri anlatılır.

CNC tezgahı kontrol birimi
CNC tezgahında G-code manuel kontrol ve güncelleme birimi

G code nedir?

G code, CNC’ye makinelere nereye ve nasıl hareket edeceklerini bildiren bir programlama dilidir. Çoğu makine farklı bir G-code “lehçesini” kullanır, bu nedenle kodlar tür, marka ve modele bağlı olarak değişir. Her makine, belirli bir işlev için o makinenin kodunu gösteren bir kullanım kılavuzuna sahiptir.

G code “geometrik kod” anlamına gelir ve alfa sayısal dizisinden veya bir satır deseninden oluşur.

AutoDesk

G-code değişken sıralaması:

N ## G ## X ## Y ## Z ## F ## S ## T ## M ##

N: Satır numarası
G: Hareket
X: Yatay konum
Y: Dikey konum
Z: Derinlik
F: Hareket hızı
S: Mil hızı
T: Takım seçimi
M: Çeşitli fonksiyonlar
I ve J: Bir yayın (arc) artan merkezi
R: Bir yayın yarıçapı

Alfa sayısal (Alfa Numerical) makine komutlarını programlamak için kullanılır:

  • Hareket ve işlevi tanımlama (G ##)
  • Direkt pozisyon belirleme (X ## Y ## Z ##)
  • Değer setleme (F ## ve / veya S ##)
  • Öğe seçme (T ##)
  • Bir şeyi açma ve kapatma (M ##); soğutma suyunu, iş milleri, indeksleme hareketi, eksen kilitleri gibi.

Örneğin,

G01 X1 Y1 F20 T01 M03 S500

20 numaralı hareket hızıyla (feed rate) verilen XY pozisyonuna bir doğrusal hareketini (G01) gösterir. Takım 1’i kullanır ve iş mili hızı 500’dür. Çeşitli fonksiyonlar (Miscellaneous Functions) makineden makineye değişecektir, bu nedenle M-kodun nasıl olması gerektiğini anlamanız için, o makinenin M-kodu kullanım kılavuzundan yararlanmak gerek.

CNC makinesi ile işleme
CNC makinesi ile işleme

Makine Hareketi

G-code nedir sorununu almaya başlamışsanız okumaya devam edin. Bir CNC ya da 3D yazıcı gibi makinelerin yapabileceği her şey üç temel hareket tipine dayanır:

  • Hızlı hareket: mümkün olduğunca hızlı bir şekilde XYZ konumuna doğrusal hareket
  • Besleme hareketi: Tanımlanmış bir besleme hızında bir XYZ konumuna doğrusal hareket
  • Dairesel hareket: tanımlanmış bir besleme hızında dairesel hareket

Her G kodu, makineye bu temel hareketlerin hangi varyasyonunu gerçekleştireceğini ve nasıl gerçekleştirileceğini söyler.

X ve Y, uzunlukla genişliği gibi iki yatay eksenidir. Z, makinenin derinliğini temsil eder. Bu alfa sayıları, makinenin konumunu bildirmek için hareket/fonksiyon komutuna (G) bağlı kalacaktır.

Daha sonra, F komutu, iş mili hızını belirlerken, besleme hızını (besleme hareketleri veya dairesel hareketler için) belirler. Bir takım seçmek için T kullanılır. Programlamada kullanılan diğer alfa rakamları, yay merkezleri ve yarıçaplarla ilgili olan I, J ve R’yi içerebilir.

CNC Tezgahı örneği
CNC Tezgahı örneği

M-code nedir?

Bir programın satırı, genellikle makineye bir eylemi nasıl gerçekleştireceğini söyleyen komutları olan M-kodlarını da içerebilir. Her makine için onların aynı olması garanti edilmese de, bazı yaygın, standart M-kodları şunlardır:

 M00: Program durdurma
 M01: İsteğe bağlı program durdurma
 M02: Programın sonu
 M03: Mil saat yönünde
 M04: Mil saat yönünün tersine
 M05: İş mili durdurması
 M06: Takım değişikliği
 M08: Taşkın soğutma suyu açık
 M09: Taşkın soğutma sıvısı kapalı
 M30: Programın sonu / başa dönüş
 M41: İş mili düşük vites aralığı
 M42: İşmili yüksek vites aralığı

Yöntem

Işık kapanana kadar açık kalacağı gibi, g-kod fonksiyonları (modaliteyi destekleyen kontrol cihazlarında) başka bir kod tarafından devre dışı bırakılana kadar aktif kalacaktır. Başka bir deyişle, herhangi bir zamanda yalnızca bir işlev aktif olabilir. Bir işlevi devre dışı bırakmak için sadece yeni bir işlev seçin.

Gcode örneği

Örneğin, bir kodun X1 Y1’de (G00 X1 Y1) doğrusal hızlı bir hareketle başladığını söyleyin. Bir sonraki işlev başka bir hızlı doğrusal hareketse, G00’ü tekrar yazmak gerekli değildir. Bir sonraki kod satırında gerekli olan tek şey yeni konumdur (mesela, X2 Y2) çünkü Mode durumu aynıdır. Ardından, işlevi doğrusal bir beslemeye (G01) değiştirmek için, aşağıdaki satırdaki G01’i programlamak doğrusal hızlı hareketi devre dışı bırakır ve doğrusal beslemeyi etkinleştirir.

Bir koşul belirlendiğinde, kapanana kadar aktif kalır veya başka bir koşul geçersiz kılar.

Çevrimler (Canned Cycles)

Çevrimler, ortak bir görevi tamamlamak için tüm hareketleri tek bir kodda birleştiren bir tür Mode durumudur.
Torna delmek için G-codu ile programlanmış. G-code nedir adlı makalenin ince ayrıntıları için okumayı devam edebilirsiniz.

Örneğin, çoğu zaman G81, bir temel delme işlevinin komutudur. Temel delme durumunda, makine bu aşamalardan geçer: 1) deliğin bulunduğu yerin başlangıç noktasına konumlanır, 2) hızlıca zemine yaklaşır, 3) derinliğe iner 4) hızlı çıkar. Programdaki her yeni delme pozisyonu için tekrarlanması gereken dört kod satırı olacaktır! Çevrim G81 ile, aktif ettikten sonra sadece delik konumlarının belirtilmesi yeterlidir. G81 gibi çevrimleri, bir koda birden fazla hareket ekleyerek kod miktarını önemli ölçüde azaltır.

Gcode çevrimleri örneği
Gcode çevrimlerinin örneği

Kaynak: AutoDesk

Giorgi Gvimradze

A blogger who has embedded software and web developement skills.

Bir cevap yazın